﻿{"id":38,"date":"2026-06-07T00:51:29","date_gmt":"2026-06-07T00:51:29","guid":{"rendered":"https:\/\/blog.phantram.online\/trung-vi-median-la-gi\/"},"modified":"2026-06-11T02:19:24","modified_gmt":"2026-06-11T02:19:24","slug":"trung-vi-median-la-gi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/1phantram.com\/blog\/trung-vi-median-la-gi\/","title":{"rendered":"Trung V\u1ecb (Median) L\u00e0 G\u00ec? C\u00e1ch T\u00ednh V\u00e0 Khi N\u00e0o D\u00f9ng Thay Trung B\u00ecnh"},"content":{"rendered":"<p><strong>Trung v\u1ecb (Median)<\/strong> l\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb n\u1eb1m ch\u00ednh gi\u1eefa c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e3y s\u1ed1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp theo th\u1ee9 t\u1ef1 t\u0103ng d\u1ea7n ho\u1eb7c gi\u1ea3m d\u1ea7n. Trong <a href=\"https:\/\/1phantram.com\/blog\/thong-ke-co-ban\/\">th\u1ed1ng k\u00ea c\u01a1 b\u1ea3n<\/a>, trung v\u1ecb l\u00e0 m\u1ed9t trong ba \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3ng \u0111o xu h\u01b0\u1edbng trung t\u00e2m quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t, c\u00f9ng v\u1edbi <a href=\"https:\/\/1phantram.com\/blog\/trung-binh-cong-la-gi\/\">trung b\u00ecnh c\u1ed9ng (mean)<\/a> v\u00e0 mode. \u0110i\u1ec3m \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u1ee7a trung v\u1ecb: n\u00f3 kh\u00f4ng b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng b\u1edfi c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ef1c \u0111oan, l\u00e0m cho n\u00f3 tr\u1edf th\u00e0nh th\u01b0\u1edbc \u0111o \u0111\u00e1ng tin c\u1eady h\u01a1n trong nhi\u1ec1u t\u00ecnh hu\u1ed1ng th\u1ef1c t\u1ebf.<\/p>\n<h2>Trung V\u1ecb (Median) L\u00e0 G\u00ec? \u0110\u1ecbnh Ngh\u0129a \u0110\u1ea7y \u0110\u1ee7<\/h2>\n<p>Trung v\u1ecb l\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb chia d\u00e3y s\u1ed1 (\u0111\u00e3 s\u1eafp x\u1ebfp) th\u00e0nh hai ph\u1ea7n b\u1eb1ng nhau: 50% gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u1ecf h\u01a1n ho\u1eb7c b\u1eb1ng median, v\u00e0 50% gi\u00e1 tr\u1ecb l\u1edbn h\u01a1n ho\u1eb7c b\u1eb1ng median. Median c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 <strong>ph\u00e2n v\u1ecb 50%<\/strong> hay <strong>ph\u00e2n v\u1ecb th\u1ee9 hai (Q2)<\/strong>.<\/p>\n<p>K\u00fd hi\u1ec7u: Median \u0111\u01b0\u1ee3c k\u00fd hi\u1ec7u l\u00e0 <strong>Me<\/strong> ho\u1eb7c <strong>Md<\/strong> ho\u1eb7c \u0111\u01a1n gi\u1ea3n l\u00e0 <strong>M\u0303<\/strong>.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 trung b\u00ecnh c\u1ed9ng, median kh\u00f4ng ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c ph\u1ea7n t\u1eed \u2014 n\u00f3 ch\u1ec9 ph\u1ee5 thu\u1ed9c v\u00e0o v\u1ecb tr\u00ed gi\u1eefa trong d\u00e3y s\u1ed1 \u0111\u00e3 s\u1eafp x\u1ebfp.<\/p>\n<h2>C\u00e1ch T\u00ednh Trung V\u1ecb Cho D\u00e3y S\u1ed1 L\u1ebb<\/h2>\n<p>Khi t\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u c\u00f3 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea7n t\u1eed <strong>l\u1ebb (n l\u00e0 s\u1ed1 l\u1ebb)<\/strong>, trung v\u1ecb l\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb n\u1eb1m \u0111\u00fang \u1edf v\u1ecb tr\u00ed gi\u1eefa:<\/p>\n<p style=\"background:#f5f5f5;padding:12px;font-family:monospace;text-align:center;\">\n<strong>V\u1ecb tr\u00ed median = (n + 1) \/ 2<\/strong>\n<\/p>\n<p><strong>V\u00ed d\u1ee5:<\/strong> D\u00e3y s\u1ed1 7 ph\u1ea7n t\u1eed: 3, 7, 8, 12, 15, 19, 24 (\u0111\u00e3 s\u1eafp x\u1ebfp)<br \/>\nn = 7 (l\u1ebb) \u2192 V\u1ecb tr\u00ed = (7+1)\/2 = 4<br \/>\nMedian = ph\u1ea7n t\u1eed th\u1ee9 4 = <strong>12<\/strong><\/p>\n<p>Ki\u1ec3m tra: c\u00f3 3 gi\u00e1 tr\u1ecb nh\u1ecf h\u01a1n 12 (3, 7, 8) v\u00e0 3 gi\u00e1 tr\u1ecb l\u1edbn h\u01a1n 12 (15, 19, 24). \u2713<\/p>\n<h2>C\u00e1ch T\u00ednh Trung V\u1ecb Cho D\u00e3y S\u1ed1 Ch\u1eb5n<\/h2>\n<p>Khi t\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u c\u00f3 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea7n t\u1eed <strong>ch\u1eb5n (n l\u00e0 s\u1ed1 ch\u1eb5n)<\/strong>, kh\u00f4ng c\u00f3 ph\u1ea7n t\u1eed n\u00e0o \u1edf \u0111\u00fang gi\u1eefa. Trung v\u1ecb l\u00e0 trung b\u00ecnh c\u1ed9ng c\u1ee7a hai ph\u1ea7n t\u1eed \u1edf gi\u1eefa:<\/p>\n<p style=\"background:#f5f5f5;padding:12px;font-family:monospace;text-align:center;\">\n<strong>Median = (gi\u00e1 tr\u1ecb th\u1ee9 n\/2 + gi\u00e1 tr\u1ecb th\u1ee9 n\/2 + 1) \/ 2<\/strong>\n<\/p>\n<p><strong>V\u00ed d\u1ee5:<\/strong> D\u00e3y s\u1ed1 6 ph\u1ea7n t\u1eed: 4, 9, 11, 14, 18, 23 (\u0111\u00e3 s\u1eafp x\u1ebfp)<br \/>\nn = 6 (ch\u1eb5n) \u2192 Hai ph\u1ea7n t\u1eed gi\u1eefa: th\u1ee9 3 v\u00e0 th\u1ee9 4 = 11 v\u00e0 14<br \/>\nMedian = (11 + 14) \/ 2 = 25 \/ 2 = <strong>12.5<\/strong><\/p>\n<p>L\u01b0u \u00fd: 12.5 kh\u00f4ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong t\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u g\u1ed1c \u2014 \u0111\u00e2y l\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb trung gian \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh to\u00e1n.<\/p>\n<h2>H\u01b0\u1edbng D\u1eabn T\u00ednh Trung V\u1ecb Step-by-Step<\/h2>\n<ol>\n<li><strong>B\u01b0\u1edbc 1:<\/strong> Thu th\u1eadp to\u00e0n b\u1ed9 d\u1eef li\u1ec7u.<\/li>\n<li><strong>B\u01b0\u1edbc 2:<\/strong> S\u1eafp x\u1ebfp d\u1eef li\u1ec7u theo th\u1ee9 t\u1ef1 t\u0103ng d\u1ea7n (t\u1eeb nh\u1ecf \u0111\u1ebfn l\u1edbn).<\/li>\n<li><strong>B\u01b0\u1edbc 3:<\/strong> \u0110\u1ebfm s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ph\u1ea7n t\u1eed (n).<\/li>\n<li><strong>B\u01b0\u1edbc 4a:<\/strong> N\u1ebfu n l\u1ebb \u2192 Median = gi\u00e1 tr\u1ecb t\u1ea1i v\u1ecb tr\u00ed (n+1)\/2.<\/li>\n<li><strong>B\u01b0\u1edbc 4b:<\/strong> N\u1ebfu n ch\u1eb5n \u2192 Median = trung b\u00ecnh c\u1ee7a gi\u00e1 tr\u1ecb th\u1ee9 n\/2 v\u00e0 (n\/2 + 1).<\/li>\n<\/ol>\n<h2>V\u00ed D\u1ee5 Th\u1ef1c T\u1ebf: Thu Nh\u1eadp V\u00e0 B\u1ea5t \u0110\u1ed9ng S\u1ea3n<\/h2>\n<h3>T\u1ea1i sao b\u00e1o c\u00e1o thu nh\u1eadp d\u00f9ng median thay v\u00ec mean?<\/h3>\n<p>\u0110\u00e2y l\u00e0 v\u00ed d\u1ee5 kinh \u0111i\u1ec3n trong th\u1ed1ng k\u00ea. Gi\u1ea3 s\u1eed thu nh\u1eadp h\u00e0ng th\u00e1ng c\u1ee7a 9 ng\u01b0\u1eddi trong m\u1ed9t nh\u00f3m b\u1ea1n (tri\u1ec7u \u0111\u1ed3ng):<\/p>\n<p><strong>D\u1eef li\u1ec7u g\u1ed1c:<\/strong> 8, 10, 12, 11, 9, 13, 10, 15, 150<\/p>\n<p><strong>Sau khi s\u1eafp x\u1ebfp:<\/strong> 8, 9, 10, 10, 11, 12, 13, 15, 150<\/p>\n<table border=\"1\" cellpadding=\"8\" cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse:collapse;width:100%\">\n<thead>\n<tr style=\"background:#e8f4fd\">\n<th>\u0110\u1ea1i l\u01b0\u1ee3ng<\/th>\n<th>K\u1ebft qu\u1ea3<\/th>\n<th>Nh\u1eadn x\u00e9t<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Mean (trung b\u00ecnh)<\/td>\n<td>(8+9+10+10+11+12+13+15+150)\/9 = <strong>26.4 tri\u1ec7u<\/strong><\/td>\n<td>B\u1ecb k\u00e9o l\u00ean b\u1edfi gi\u00e1 tr\u1ecb 150 tri\u1ec7u<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Median (trung v\u1ecb)<\/td>\n<td>V\u1ecb tr\u00ed 5 = <strong>11 tri\u1ec7u<\/strong><\/td>\n<td>Ph\u1ea3n \u00e1nh \u0111\u00fang thu nh\u1eadp \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Mean 26.4 tri\u1ec7u cho th\u1ea5y &#8220;thu nh\u1eadp trung b\u00ecnh&#8221; g\u00e2y hi\u1ec3u l\u1ea7m v\u00ec ph\u1ea7n l\u1edbn m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 ki\u1ebfm 8-15 tri\u1ec7u. Median 11 tri\u1ec7u m\u1edbi ph\u1ea3n \u00e1nh thu nh\u1eadp c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi &#8220;\u1edf gi\u1eefa&#8221; th\u1ef1c s\u1ef1.<\/p>\n<p>\u0110\u00e2y ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 l\u00fd do T\u1ed5ng c\u1ee5c Th\u1ed1ng k\u00ea v\u00e0 c\u00e1c t\u1ed5 ch\u1ee9c qu\u1ed1c t\u1ebf (IMF, World Bank) th\u01b0\u1eddng c\u00f4ng b\u1ed1 <em>median household income<\/em> thay v\u00ec mean khi so s\u00e1nh m\u1ee9c s\u1ed1ng.<\/p>\n<h3>Gi\u00e1 b\u1ea5t \u0111\u1ed9ng s\u1ea3n \u2014 t\u1ea1i sao lu\u00f4n d\u00f9ng median?<\/h3>\n<p>Gi\u00e1 nh\u00e0 t\u1ea1i TP.HCM qu\u00fd 1\/2024 (t\u1ef7 \u0111\u1ed3ng): 2.5, 3.0, 3.2, 3.5, 4.0, 4.2, 4.8, 5.0, 50, 80<\/p>\n<p>Mean = (2.5+3.0+3.2+3.5+4.0+4.2+4.8+5.0+50+80)\/10 = 160.2\/10 = <strong>16.02 t\u1ef7<\/strong> (b\u1ecb k\u00e9o l\u00ean b\u1edfi 2 c\u0103n bi\u1ec7t th\u1ef1 cao c\u1ea5p)<\/p>\n<p>Median = (4.0 + 4.2)\/2 = <strong>4.1 t\u1ef7<\/strong> (ph\u1ea3n \u00e1nh gi\u00e1 nh\u00e0 th\u1ef1c t\u1ebf c\u1ee7a ph\u1ea7n l\u1edbn giao d\u1ecbch)<\/p>\n<p>Khi m\u1ed9t m\u00f4i gi\u1edbi n\u00f3i &#8220;gi\u00e1 trung b\u00ecnh&#8221; \u2014 h\u00e3y h\u1ecfi xem h\u1ecd \u0111ang n\u00f3i v\u1ec1 mean hay median!<\/p>\n<h2>So S\u00e1nh Median V\u00e0 Mean: Khi N\u00e0o D\u00f9ng C\u00e1i N\u00e0o?<\/h2>\n<table border=\"1\" cellpadding=\"8\" cellspacing=\"0\" style=\"border-collapse:collapse;width:100%\">\n<thead>\n<tr style=\"background:#e8f4fd\">\n<th>Ti\u00eau ch\u00ed so s\u00e1nh<\/th>\n<th>Median (Trung v\u1ecb)<\/th>\n<th>Mean (Trung b\u00ecnh c\u1ed9ng)<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng outlier<\/td>\n<td>\u274c Kh\u00f4ng (kh\u00e1ng outlier)<\/td>\n<td>\u2705 C\u00f3 (r\u1ea5t nh\u1ea1y c\u1ea3m)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ph\u00e2n ph\u1ed1i l\u1ec7ch<\/td>\n<td>\u2705 Ph\u00f9 h\u1ee3p<\/td>\n<td>\u274c Kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ph\u00e2n ph\u1ed1i chu\u1ea9n\/\u0111\u1ed1i x\u1ee9ng<\/td>\n<td>\u2705 D\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c<\/td>\n<td>\u2705 T\u1ed1t h\u01a1n (d\u00f9ng to\u00e0n d\u1eef li\u1ec7u)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>D\u1ec5 t\u00ednh<\/td>\n<td>C\u1ea7n s\u1eafp x\u1ebfp tr\u01b0\u1edbc<\/td>\n<td>C\u1ed9ng v\u00e0 chia<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>D\u00f9ng trong ph\u00e9p t\u00ednh ti\u1ebfp theo<\/td>\n<td>H\u1ea1n ch\u1ebf<\/td>\n<td>\u2705 D\u1ec5 d\u00f9ng h\u01a1n (mean c\u1ee7a mean)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u1ee8ng d\u1ee5ng \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh<\/td>\n<td>Thu nh\u1eadp, nh\u00e0 \u0111\u1ea5t, th\u1eddi gian ch\u1edd<\/td>\n<td>\u0110i\u1ec3m thi, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9, chi\u1ec1u cao<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h2>Median Trong C\u00e1c L\u0129nh V\u1ef1c Th\u1ef1c T\u1ebf<\/h2>\n<h3>Trong y t\u1ebf: Th\u1eddi gian s\u1ed1ng s\u00f3t<\/h3>\n<p>Trong nghi\u00ean c\u1ee9u ung th\u01b0, &#8220;median survival time&#8221; (th\u1eddi gian s\u1ed1ng trung v\u1ecb) l\u00e0 th\u01b0\u1edbc \u0111o ti\u00eau chu\u1ea9n. N\u00f3 cho bi\u1ebft: 50% b\u1ec7nh nh\u00e2n s\u1ed1ng l\u00e2u h\u01a1n X th\u00e1ng, 50% ng\u1eafn h\u01a1n. Mean kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u00ec m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ec7nh nh\u00e2n c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng c\u1ef1c k\u1ef3 l\u00e2u, k\u00e9o l\u1ec7ch k\u1ebft qu\u1ea3.<\/p>\n<h3>Trong kinh t\u1ebf: GDP b\u00ecnh qu\u00e2n \u0111\u1ea7u ng\u01b0\u1eddi<\/h3>\n<p>Nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc c\u00f3 GDP\/ng\u01b0\u1eddi (mean) cao nh\u01b0ng b\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng l\u1edbn. Median income th\u1ea5p h\u01a1n nhi\u1ec1u cho th\u1ea5y c\u1ee7a c\u1ea3i t\u1eadp trung v\u00e0o thi\u1ec3u s\u1ed1. H\u1ec7 s\u1ed1 Gini v\u00e0 median income l\u00e0 hai ch\u1ec9 s\u1ed1 b\u1ed5 sung nhau \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u1ef1c tr\u1ea1ng kinh t\u1ebf.<\/p>\n<h3>Trong IT: Th\u1eddi gian ph\u1ea3n h\u1ed3i server<\/h3>\n<p>K\u1ef9 s\u01b0 backend th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng P50 (median), P95, P99 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 hi\u1ec7u su\u1ea5t. P50 = 200ms ngh\u0129a l\u00e0 50% request ho\u00e0n th\u00e0nh d\u01b0\u1edbi 200ms \u2014 th\u00f4ng tin th\u1ef1c t\u1ebf h\u01a1n mean v\u00ec m\u1ed9t v\u00e0i request ch\u1eadm b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng k\u00e9o l\u1ec7ch P50.<\/p>\n<h2>T\u00ednh Median Trong Excel V\u00e0 Google Sheets<\/h2>\n<p>H\u00e0m t\u00ednh trung v\u1ecb trong Excel\/Google Sheets:<\/p>\n<ul>\n<li><code>=MEDIAN(A1:A10)<\/code> \u2014 t\u00ednh median t\u1eeb \u00f4 A1 \u0111\u1ebfn A10<\/li>\n<li><code>=MEDIAN(3, 7, 8, 12, 15)<\/code> \u2014 t\u00ednh tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1eeb gi\u00e1 tr\u1ecb<\/li>\n<li>Excel\/Sheets t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng s\u1eafp x\u1ebfp v\u00e0 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh v\u1ecb tr\u00ed gi\u1eefa.<\/li>\n<\/ul>\n<p>L\u01b0u \u00fd: H\u00e0m MEDIAN b\u1ecf qua \u00f4 tr\u1ed1ng nh\u01b0ng v\u1eabn t\u00ednh \u00f4 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb 0. Ki\u1ec3m tra d\u1eef li\u1ec7u tr\u1ed1ng tr\u01b0\u1edbc khi d\u00f9ng.<\/p>\n<h2>Ph\u00e2n Ph\u1ed1i D\u1eef Li\u1ec7u V\u00e0 V\u1ecb Tr\u00ed C\u1ee7a Median<\/h2>\n<p>M\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa mean v\u00e0 median ti\u1ebft l\u1ed9 h\u00ecnh d\u1ea1ng ph\u00e2n ph\u1ed1i d\u1eef li\u1ec7u:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>Mean = Median:<\/strong> Ph\u00e2n ph\u1ed1i \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng (symmetric distribution), th\u01b0\u1eddng l\u00e0 ph\u00e2n ph\u1ed1i chu\u1ea9n.<\/li>\n<li><strong>Mean &gt; Median:<\/strong> Ph\u00e2n ph\u1ed1i l\u1ec7ch ph\u1ea3i (right-skewed), c\u00f3 outlier l\u1edbn \u1edf ph\u00eda ph\u1ea3i. V\u00ed d\u1ee5: thu nh\u1eadp, gi\u00e1 b\u1ea5t \u0111\u1ed9ng s\u1ea3n.<\/li>\n<li><strong>Mean &lt; Median:<\/strong> Ph\u00e2n ph\u1ed1i l\u1ec7ch tr\u00e1i (left-skewed), c\u00f3 outlier nh\u1ecf \u1edf ph\u00eda tr\u00e1i. V\u00ed d\u1ee5: tu\u1ed5i ngh\u1ec9 h\u01b0u s\u1edbm.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Quy t\u1eafc th\u1ef1c d\u1ee5ng: N\u1ebfu Mean v\u00e0 Median ch\u00eanh nhau h\u01a1n 10%, d\u1eef li\u1ec7u c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ecb l\u1ec7ch \u2014 h\u00e3y ki\u1ec3m tra l\u1ea1i v\u00e0 c\u00e2n nh\u1eafc d\u00f9ng median.<\/p>\n<h2>C\u00e2u H\u1ecfi Th\u01b0\u1eddng G\u1eb7p (FAQ)<\/h2>\n<h3>Trung v\u1ecb c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eb1ng trung b\u00ecnh kh\u00f4ng?<\/h3>\n<p>Ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3. Khi d\u1eef li\u1ec7u ph\u00e2n ph\u1ed1i \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng (nh\u01b0 ph\u00e2n ph\u1ed1i chu\u1ea9n), mean v\u00e0 median b\u1eb1ng nhau ho\u1eb7c r\u1ea5t g\u1ea7n nhau. V\u00ed d\u1ee5: chi\u1ec1u cao ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh th\u01b0\u1eddng c\u00f3 mean \u2248 median v\u00ec ph\u00e2n ph\u1ed1i g\u1ea7n chu\u1ea9n.<\/p>\n<h3>Trung v\u1ecb c\u1ee7a d\u1eef li\u1ec7u ch\u1eb5n c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ed1 th\u1ef1c kh\u00f4ng?<\/h3>\n<p>Kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ed1 trong t\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u g\u1ed1c. Khi n ch\u1eb5n, median l\u00e0 trung b\u00ecnh c\u1ed9ng c\u1ee7a hai gi\u00e1 tr\u1ecb gi\u1eefa, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 s\u1ed1 th\u1eadp ph\u00e2n kh\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i trong d\u1eef li\u1ec7u. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y ho\u00e0n to\u00e0n b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng v\u00e0 h\u1ee3p l\u1ec7 v\u1ec1 m\u1eb7t th\u1ed1ng k\u00ea.<\/p>\n<h3>T\u1ea1i sao c\u00e1c b\u00e1o c\u00e1o l\u01b0\u01a1ng th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng median thay v\u00ec mean?<\/h3>\n<p>V\u00ec ph\u00e2n ph\u1ed1i l\u01b0\u01a1ng lu\u00f4n l\u1ec7ch ph\u1ea3i: \u0111a s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng th\u1ea5p \u0111\u1ebfn trung b\u00ecnh, nh\u01b0ng m\u1ed9t s\u1ed1 \u00edt ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u01b0\u01a1ng c\u1ef1c cao. Mean b\u1ecb k\u00e9o l\u00ean b\u1edfi nh\u00f3m nh\u1ecf n\u00e0y v\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng. Median ph\u1ea3n \u00e1nh m\u1ee9c l\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi &#8220;\u1edf gi\u1eefa&#8221; th\u1ef1c s\u1ef1, h\u1eefu \u00edch h\u01a1n \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng lao \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n<h3>Median d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u1ecbnh t\u00ednh kh\u00f4ng?<\/h3>\n<p>Median d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho d\u1eef li\u1ec7u th\u1ee9 t\u1ef1 (ordinal) \u2014 v\u00ed d\u1ee5: x\u1ebfp h\u1ea1ng R\u1ea5t t\u1ec7 \/ T\u1ec7 \/ B\u00ecnh th\u01b0\u1eddng \/ T\u1ed1t \/ R\u1ea5t t\u1ed1t. Nh\u01b0ng kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho d\u1eef li\u1ec7u danh ngh\u0129a (nominal) nh\u01b0 m\u00e0u s\u1eafc, ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p. V\u1edbi d\u1eef li\u1ec7u danh ngh\u0129a, d\u00f9ng <a href=\"https:\/\/1phantram.com\/blog\/mode-yeu-vi-la-gi\/\">mode<\/a>.<\/p>\n<h3>L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o \u0111\u1ec3 t\u00ednh median khi c\u00f3 d\u1eef li\u1ec7u nh\u00f3m (b\u1ea3ng t\u1ea7n s\u1ed1)?<\/h3>\n<p>Khi d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00f3m v\u00e0o c\u00e1c kho\u1ea3ng, d\u00f9ng c\u00f4ng th\u1ee9c n\u1ed9i suy: Median = L + [(n\/2 &#8211; F) \/ f] \u00d7 h, trong \u0111\u00f3 L l\u00e0 c\u1eadn d\u01b0\u1edbi l\u1edbp ch\u1ee9a median, F l\u00e0 t\u1ea7n s\u1ed1 t\u00edch l\u0169y tr\u01b0\u1edbc l\u1edbp \u0111\u00f3, f l\u00e0 t\u1ea7n s\u1ed1 l\u1edbp ch\u1ee9a median, h l\u00e0 \u0111\u1ed9 r\u1ed9ng kho\u1ea3ng. \u0110\u00e2y l\u00e0 ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 n\u00e2ng cao h\u01a1n th\u1ed1ng k\u00ea c\u01a1 b\u1ea3n.<\/p>\n<h2>K\u1ebft Lu\u1eadn<\/h2>\n<p>Trung v\u1ecb l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 th\u1ed1ng k\u00ea kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu trong kho v\u0169 kh\u00ed ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u c\u1ee7a b\u1ea1n. Hi\u1ec3u r\u00f5 khi n\u00e0o d\u00f9ng median thay v\u00ec mean gi\u00fap b\u1ea1n tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng k\u1ebft lu\u1eadn sai l\u1ea7m ph\u1ed5 bi\u1ebfn \u2014 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t khi l\u00e0m vi\u1ec7c v\u1edbi d\u1eef li\u1ec7u thu nh\u1eadp, gi\u00e1 c\u1ea3, ho\u1eb7c b\u1ea5t k\u1ef3 t\u1eadp d\u1eef li\u1ec7u n\u00e0o c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ef1c \u0111oan.<\/p>\n<p>\u0110\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 h\u01a1n v\u1ec1 c\u00e1c \u0111\u1ea1i l\u01b0\u1ee3ng th\u1ed1ng k\u00ea, \u0111\u1ecdc th\u00eam v\u1ec1 <a href=\"https:\/\/1phantram.com\/blog\/phuong-sai-do-lech-chuan\/\">ph\u01b0\u01a1ng sai v\u00e0 \u0111\u1ed9 l\u1ec7ch chu\u1ea9n<\/a> \u2014 \u0111o l\u01b0\u1eddng m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ph\u00e2n t\u00e1n quanh trung v\u1ecb v\u00e0 trung b\u00ecnh. Ho\u1eb7c xem l\u1ea1i <a href=\"https:\/\/1phantram.com\/blog\/thong-ke-co-ban\/\">h\u01b0\u1edbng d\u1eabn th\u1ed1ng k\u00ea c\u01a1 b\u1ea3n t\u1ed5ng quan<\/a> \u0111\u1ec3 n\u1eafm b\u1ee9c tranh to\u00e0n c\u1ea3nh.<\/p>\n<p style=\"background:#f0f7ff;padding:15px;border-left:4px solid #0066cc;\"><strong>\ud83d\udd22 D\u00f9ng ngay c\u00f4ng c\u1ee5 t\u00ednh % t\u1ea1i <a href=\"https:\/\/1phantram.com\">1phantram.com<\/a><\/strong> \u2014 So s\u00e1nh median v\u00e0 mean theo ph\u1ea7n tr\u0103m, t\u00ednh t\u1ec9 l\u1ec7 ch\u00eanh l\u1ec7ch gi\u1eefa c\u00e1c gi\u00e1 tr\u1ecb th\u1ed1ng k\u00ea nhanh ch\u00f3ng!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Trung v\u1ecb (Median) l\u00e0 gi\u00e1 tr\u1ecb n\u1eb1m ch\u00ednh gi\u1eefa c\u1ee7a m\u1ed9t d\u00e3y s\u1ed1 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eafp x\u1ebfp theo th\u1ee9 t\u1ef1 t\u0103ng d\u1ea7n ho\u1eb7c gi\u1ea3m d\u1ea7n&#8230;.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1054,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"rank_math_title":"","rank_math_description":"","rank_math_focus_keyword":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-38","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-huong-dan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/1phantram.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/1phantram.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/1phantram.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1phantram.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1phantram.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/1phantram.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48,"href":"https:\/\/1phantram.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38\/revisions\/48"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/1phantram.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1054"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/1phantram.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/1phantram.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/1phantram.com\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}